Dobrodošli u prezentaciju kulturološke baštine Loznice i okoline dostupne i na video materijalu visoke definicije

Želja da se bogata istorijska prošlost Jadra sačuva, da se narodne tvorevine prikupe, običaji zabeleže, motivisala je Samoupravnu interesnu zajednicu kulture Opštine Loznica da 24. maja 1984.godine donese Odluku o formiranju Osnivačkog odbora Muzeja. Obavljanje stručnih, muzeoloških poslova SIZ kulture poverila je Istorijskom muzeju Srbije u Beogradu, koji je prihvatio obavezu da uradi stalnu postavku, po Odluci odbora, u zgradi „Stara apoteka“ u Loznici.
Već u 1986. godini stvoreni su uslovi da se postojanje jedne ovakve ustanove u kulturi pravno ozvaniči, što je Skupština Opštine Loznica i učinila 30.juna 1986. godine, donoseći Odluku o osnivanju Muzeja Jadra u Loznici. Iste godine 8.decembra SO Loznica donosi Odluku o proglašavanju zgrade „Stara apoteka“ u Loznici za kulturno dobro, jer po svojim svojstvima predstavlja najlepši primerak gradske arhitekture u ovom delu Srbije.
Naredne godine stručni radnici Muzeja Jadra i Istorijskog muzeja Srbije iz Beograda rade na sistematskom prikupljanju predmeta i popunjavanju muzejskih fondova. Formirane su arheološka, etnološka, istorijska, numizmatička zbirka i odelenje za muzejsku dokumentaciju.
Sticajem raznih okolnosti Odlukom SO Loznica u januaru 1999. godine Muzej Jadra gubi samostalnost i pripaja se Centru za kulturu „Vuk Karadžić“ u Loznici, u okviru koga nadalje obavlja svoju osnovnu delatnost.

STALNA POSTAVKA MUZEJA JADRA

Fotografije: zgrada „Stara apoteka“, svečano otvaranje Muzeja

U okviru obeležavanja 20 godina rada Muzeja Jadra stručni tim Muzeja uradio je novu stalnu postavku koja je otvorena za širu javnost septembra meseca 2007.godine. U stalnoj postavci je predstavljen istorijski razvoj ovog kraja od praistorije do sredine XX veka.
Arheološkim rekognosciranjem teritorije opštine Loznica ,iskopavanjima i istraživanjima lokaliteta došlo se do značajnih naučnih rezultata i brojnih nalaza koji nam svedoče o postojanju naselja još u praistorijsko doba na prostoru Jadra. U stalnoj postavci izloženo je 400 predmeta iz arheološke zbirke Muzeja Jadra koji obuhvataju period od paleolita, neolita, bronzanog i gvozdenog doba, rimskog perioda i srednjeg veka.
Značajni istorijski događaji kao što je Boj na Loznici sa proslavljenim vojvodom Antom Bogićevićem, prva saveznička pobeda izvojevana na Ceru pod komandom vojvode Stepe Stepanovića, čuvena bitka na Gučevu, kao i stravični žločini u II svetskom ratu nad nevinim stanovništvom od strane neprijatelja, posebno u Dragincu i Cikotama 1941. godine, čine bogatu i neprolaznu istoriju naroda na području Jadra. Bogatu istoriju Jadra uvećavaju i dva velika imena na polju nauke i kulture: Vuk Karadžić, reformator jezika i pravopisa, sakupljač i zapisivač narodnih umotvorina i Jovan Cvijić, naučnik svetskog glasa i imena, predstavljeni su u stalnoj postavci sa 311 predmeta i dokumenata iz istorijske zbirke Muzeja.
Jadar se u pogledu materijalne kulture ne razlikuje značajnije od susednih etnografskih oblasti, odnosno od svih oblasti dinarske tradicionalne kulture. Ipak, u ovom kraju postoje značajni običaji zadržani dosta dugo, poput dodola, postavljanja krstova na raskršću, paljenja lila i ratarskih sveća u Tronoši, koji su u drugim krajevima iščezli. Jadar je kroz svoju istoriju bio prostor na kojem su se ukrštale i sudarale mnoge migracione struje, prepletali brojni elementi kultura istoka i zapada i uticaji susednih oblasti.

Prateći materijalnu kulturu može se videti i brzina i dinamika menjanja života, načina privređivanja pa samim tim i odevanja, ishrane, stanovanja, običaji životnog i godišnjeg ciklusa, svakodnevnice, školovanja, zabave i slično. Materijalna i duhovna kultura Jadra krajem XIX i početkom XX veka prikazana je u stalnoj postavci sa 165 predmeta iz etnografske zbirke Muzeja Jadra.

NEOLIT
Prve arheološke podatke o naseljima na području Jadra nalazimo tek u mlađe kameno doba – neolitu. Neolit je doba primitivne zemljoradnje i početka stočarstva koje se razvija od 6.000-4.000. godine pre nove ere. Nove ekonomske osnove života delovale su na bitne izmene u društvenoj i kulturnoj strukturi, načinu života, odnosima i kontaktima među ljudskim grupama.
Tako se kao osnovne karakteristike uz prvu pojavu i dalji razvoj primitivne, matične i uglavnom ekstenzivne zemljoradnje, pojavljuju i novi oblici stanovanja, naselja pod vedrim nebom sa nadzemnim zgradama i zemunicama, novi proizvodi materijalne kulture i tehnike, izrada oruđa, prvenstveno zemljoradničke alatke od glačanog kamena i posebno grnčarija – keramika.
U osnovi je neolit u oblasti centralnog Balkana i Južne Panonije zastupljen dvema velikim kulturnim grupama sa njihovim bitnim karakteristikama u materijalnoj kulturi i načinu života. Prva grupa je starčevačka, koja pripada starijem i srednjem neolitu. Drugu čini vinčanska grupa iz mlađeg neolita u kojoj počinje i prelaz ka metalnom dobu i promene životnih i ekonomskih struktura izazvane poznavanjem metala i ovladavanjem tehnikom njegovog dobijanja i obrade. Obe grupe nazvane su po glavnim nalazištima Starčevu i Vinči.
Na području Jadra tragovi ovih kultura zastupljeni su na brojnim lokalitetima (Orlovac- Gornja Badanja, Lipovica- Novo Selo, Gradac - Cikote i dr.)

Eneolit obuhvata IV i III milenijum pre nove ere i traje do 2000. godine kada počinje bronzano doba. U ovom periodu formiraju se veći kulturni kompleksi sa nizom varijanti i na prostoru centralnog i zapadnog Balkana, stariji badenski i mlađi vučedolski. Tragovi ovih kultura evidentirani su i na području Jadra (Gradac- Banja Koviljača).

BRONZANO DOBA

Ova epoha predstavlja period definitivne stabilizacije jedne nove kulture, nastale posle velikih promena i previranja koja su tokom eneolita, više od hiljadu godina, potresale razne, pa i ove krajeve Balkanskog poluostrva. Razdoblje preistorije u kome je oruđe i oružje pravljeno pretežno od bronze, legure bakra i kalaja, a koje se nadovezuje na bakarno doba. Obuhvata II milenijum i podeljeno je na rano,srednje i pozno bronzano doba. U zapadnoj Srbiji rano bronzano doba obeleženo je grupom Belotić-Bela Crkva koja je izdvojena istraživanjem tumula na području Rađevine i Jadra. U periodu srednjeg i kasnog bronzanog doba na području Jadra zastupljena je zapadno srpska varijanta vatinske kulture,potvrđena arheološkim iskipavanjima humki na lokalitetu Paulje kod sela Brezjak. Nosioci kultura bronzanog doba svoje pokojnike sahranjivali su pod humkama u nekropoli blizu naselja. Na ovom području u dolini reke Jadra i na obroncima Cera evidentiran je veći broj humki. Na osnovu rezultata arheoloških istraživanja humki nekropole Paulje došlo se do saznanja da je sahranjivanje na ovom prostoru vršeno u dužem vremenskom periodu od 1500-500. godine pre nove ere. Humke su formirane da bi se vidno obeležilo mesto sahrane pokojnika .